Centrum voor Computerlinguïstiek en Psycholinguïstiek (CLiPS) Samenstelling Daelemans Walter (Woordvoerder) Coene Martine De Pauw Guy De Smedt Tom Dekker Kris Gillis Steven Govaerts Paul Izzo Giuliano Luyckx Kim Molemans Inge Morante Roser Peersman Claudia Rys Kathy Sandra Dominiek Tribushinina Elena Vaassen Frederik Van Asch Vincent Van Severen Lieve Vandekerckhove Bram Vandekerckhove Reinhild Verellen Shanti Verhoeven Jo van den Berg Renate Kestemont Mike (Geassocieerd lid) Krachtlijnen Het onderzoek van CLiPS speelt zich af in een interdisciplinair gebied tussen taalkunde, psychologie en informatica (Artificiële Intelligentie). Er zijn drie belangrijke onderzoeksgebieden: Psycholinguïstiek, taalverwerving (coördinator: Steven Gillis). Het belangrijkste onderwerp hier is hoe jonge kinderen de taal leren die ze horen. Dit proces start nog voor baby's woorden en frasen produceren. Daarom bestuderen we de vocaliseringen van baby's vanaf de geboorte, en hoe ze steeds meer `woord-achtig' worden. Zodra ze woorden beginnen te gebruiken analyseren we de fonologische ontwikkeling (de klank- en lettergreeppatronen waaruit ze bestaan, klemtoon en intonatie, `spaakfouten') en morfofonologische ontwikkeling (bijv. hoe leren ze verkleinwoorden of meervouden?), en syntactische ontwikkeling (bijv. hoe leren ze de basiswoordvolgorde van het Nederlands?). Bovendien bestuderen we hoe jonge kinderen de betekenis van woorden leren en hoe ze deze woorden juist leren gebruiken. Een ander belangrijk onderzoeksgebied binnen taalverwerving is de mate waarin de taalomgeving van een kind voldoende informatie voorziet waarmee taal geleerd kan worden. Op dit moment hebben we een uitgesproken interesse in de taalontwikkeling van kinderen met verschillende kwaliteit van gehoor: de taalverwerving van normaal horende kinderen wordt vergeleken met die van gehoorgestoorde kinderen met een conventioneel hoorapparaat en met die van dove kinderen met `received hearing' dank zij een cochleair implantaat. Het onderzoek richt zich vooral op de verwerving van Nederlands als eerste taal, maar er is ook aandacht voor taalvergelijkende studies waarin de verwerving van specifieke fenomenen bestudeerd wordt in typologisch verschillende talen. Psycholinguïstiek, taalverwerking (coördinator: Dominiek Sandra). De nadruk ligt op de aard van de mentale representaties en processen die taalgebruik in ervaren taalgebruikers ondersteunen, meer bepaald in de domeinen van spelling en lezen. In de studie van het leesproces gaat de aandacht vooral naar visuele woordherkenning. De thema's die de laatste jaren aan bod zijn gekomen zijn de rol van morfologische structuur bij lexicale toegang en de vraag of lexicale toegang in tweetaligen taalselectief is of niet. Deze onderwerpen worden bestudeerd in reactietijdexperimenten en maken gebruik van verschillende experimentele paradigma's. In onze studie van het spellingproces proberen we te verklaren waarom descriptief eenvoudige, regelgebaseerde woordvormen (Nederlandse werkwoordsvormen) aanleiding geven tot zoveel spelfouten bij ervaren spellers. Experimenten en foutencorpora zijn twee soorten empirische data. De centrale verklarende concepten bij deze onderzoekslijn zijn de frequentie van voorkomen van orthografische patronen op lexicaal niveau, en analogieprocessen op sublexicaal niveau. Tenslotte bestuderen we de mogelijkheid om morfosyntactische en syntactische taalverwerking met behulp vaan exemplaargebaseerde analogie te verklaren eerder dan met behulp van regeltoepassing. Hier steunen we op experimenteel en modelleringwerk. Computerlinguïstiek (coördinator: Walter Daelemans). Basisonderzoek in de computerlinguïstiek bij CLiPS bestudeert computationele methodes voor de representatie, de verwerving en het gebruik van taalkennis. We richten ons daarbij vooral op de toepassing van statistische en zelflerende methodes, getraind op corpusdata, om menselijk taalverwerving en taalverwerking te verklaren en om systemen voor tekstinterpretatie te ontwikkelen die accuraat, efficiënt en robuust genoeg zijn om ingezet te kunnen worden in praktische toepassingen. We ontwikkelen daartoe algoritmen voor zelflerende systemen die aangepast zijn aan de eigenschappen van natuurlijke taal (weinig regelmatigheden, veel onregelmatigheden en uitzonderingen), en ontwikkelen nieuwe methodes voor het modelleren van deze taaldata. Ons strategisch onderzoek speelt zich af in het domein van de taaltechnologie, de ontwikkeling van taalverwerkingssystemen die bijdragen aan het oplossen van informatie- en vertalingsobstakels. De research aandacht gaat hier vooral naar `text analytics' (extractie van kennis uit niet-gestructureerde tekstgegevens). Recent werden in de groep ook onderzoeksinitiatieven ontwikkeld rond taaltechnologie voor Afrikaanse talen en rond `Digital Humanities' (vooral in de deelgebieden computationele stylometrie en taaltechnologie voor oude varianten van het Nederlands). Website http://www.clips.ua.ac.be/ Projecten (toelichting bij de getoonde projecten) Consultancy en wetenschappelijke bijstand voor het publiceerbaar maken van gegevens uit het DUAL-PRO project en voorbereiden van de grant agreement voor het Opti-Fox 7th FP-SME project.  01/07/2010 - 31/12/2010 De chattaal van Vlaamse tieners: een taalgeografische analyse van Vlaamse (sub)standaardiseringsprocessen tegen de achtergrond van de internationale chatcultuur.  01/01/2010 - 31/12/2013 Statistisch Relationeel Leren van Natuurlijke Taal.  01/01/2010 - 31/12/2013 Training van Interpersoonlijke communicatie door natuurlijke taalinteractie met autonome virtuele karakters (deLearyous).  01/01/2010 - 31/12/2012 Project TST Tools voor het Nederlands als Webservices in een Workflow (TTNWW).  01/01/2010 - 30/09/2012 Een veiliger internet: het (semi)automatisch herkennen van internetpedofilie in meertalige online social networks.  01/01/2010 - 31/12/2011 Een web service voor stylometrie- en leesbaarheidsonderzoek voor het Nederlands (STYLENE).  01/01/2010 - 31/12/2011 De computationele leerbaarheid van morfologisch complexe talen.  01/10/2009 - 30/09/2012 Exemplaargebaseerde modellen van menselijke zinsverwerking.  01/10/2009 - 30/09/2011 Naar een synthese van kennisgebaseerde en datagebaseerde methodes in de computertaalkunde.  01/10/2009 - 30/09/2010 Machine learning technieken voor datamining en hun toepassingen.  01/01/2009 - 31/12/2013 Taalverwerking.  01/01/2009 - 31/12/2013 De bron van gemaskeerde primingeffecten: het lexicaal of het episodisch geheugen?  01/01/2009 - 31/12/2012 Artificiële Creativiteit in visuele communicatie en kunst: een algoritme voor spitsvondige, evoluerende conceptontwikkeling en datavisualisatie.  01/10/2008 - 30/09/2012 Priming-effecten en dialectverwerving: regelgebaseerde versus exemplaargebaseerde verklaringen.  01/10/2008 - 27/05/2012 Wetenschappelijke opdracht in het kader van het onderzoek naar spraak- en taalverwerving bij cochleaire implantaten bij jonge kinderen.  01/10/2008 - 30/09/2009 Fostering Language resources Network (FlaReNet).  01/09/2008 - 01/09/2011 Dual electric-acoustic speech processor with linguistic assessment tools for deaf individuals with residual low frequency hearing. (DUAL-PRO)  01/07/2008 - 30/06/2010 NEON: Nederlandse ondertiteling.  01/06/2008 - 31/05/2009 Een evaluatiecorpus voor automatisch samenvatten.  01/01/2008 - 31/12/2009 De chattaal van Vlaamse tieners: een taalgeografische analyse van Vlaamse (sub)standaardiseringsprocessen.  01/01/2008 - 31/12/2008 Syntaxis voor de geest. Gesproken taalontwikkeling en ontwikkeling van Theory of Mind in dove kinderen met een cochleair implantaat.  01/12/2007 - 30/11/2010 Publicatie monografie "Vocaalreductie in het Standaardnederlands in Vlaanderen en Nederland".  09/10/2007 - 31/12/2007 Wat werkwoorden willen: een exemplaargebaseerd model van menselijke zinsverwerking.  01/10/2007 - 30/09/2009 Prijs Onderzoeksraad 2007 (Prijs H. Deleeck - Gedrags- en Cultuurwetenschappen)  01/08/2007 - 31/08/2007 Text Mining met heterogene databanken. Een toepassing op de optimale ontdekking van genetische varianten relevant voor ziekten.  01/07/2007 - 31/12/2011 Computationele technieken voor stylometrie voor het Nederlands.  01/01/2007 - 31/12/2010 De leraarskamer ontsloten. Archivering en ontsluiting van een verzameling gesproken Standaardnederlands, afkomstig van leraren Nederlands.  01/01/2007 - 31/12/2008 Gravital: parsing en problem-solving van natuurlijke taal als motor voor het genereren van visuele communicatie en kunst.  01/01/2007 - 31/12/2008 Het Sawa Corpus ¿ een parallel corpus "Engels ¿ Kiswahili".  01/01/2007 - 31/12/2008 De invloed van het gehoor op de vroege lexicale ontwikkeling van dove kinderen met en zonder cochleair implantaat.  01/01/2007 - 31/10/2007 De verwerving van de Roemeense morfosyntaxis.  01/01/2007 - 31/10/2007 Linguïstische beschrijving van minderheidstalen met behulp van automatische leertechnieken.  01/10/2006 - 30/09/2009 Conceptuele perspectieven: elementen van een cognitieve verklaring van Engelse werkwoordstijden.  01/10/2006 - 31/03/2008 Detecting and exploiting semantic overlap (DAESO).  01/06/2006 - 31/05/2009 Literacy development in bilingual children: Evidence from French-English and French-Dutch Immersion programs.  01/06/2006 - 31/05/2008 APRO: Annotatie van genuscongruentie en van het pleonastisch vs. anaforisch gebruik van pronomina in het Nederlands.  01/03/2006 - 31/12/2007 Computerlinguistiek, taal- en spraaktechnologie.  01/01/2006 - 31/12/2010 Taal en spraak van jonge Nederlandstalige kinderen: Horende kinderen en dove kinderen met een cochleaire implantatie.  01/01/2006 - 31/12/2009 Akoestisch fonetische karakteristieken van de spraak na een cochleaire implantatie in het eerste levensjaar.  01/10/2005 - 30/09/2009 Uitspraakvariatie in het Standaardnederlands: sjwa-insertie in Vlaanderen en Nederland.  01/10/2005 - 30/09/2008 Elektropalatografisch onderzoek van articulatorische settings in geografisch bepaalde taalvariëteiten van het Nederlands.  01/10/2005 - 31/12/2007 Consultancy op het vlak van modellering en dynamische logica zoals omschreven in het DYNAMO-project 050007 (IWT).  01/07/2005 - 30/06/2006 Coreferentieresolutie voor het extraheren van antwoorden. (STEVIN-COREA)  01/05/2005 - 31/10/2007 Fonologische segmentatieprocessen bij Engelstalige en Nederlandstalige kleuters en beginnende lezers. De rol van talige en fonetische factoren.  01/05/2005 - 31/12/2006 Morfosyntactische annotatie van drie Nederlandstalige kindertaalcorpora.  01/05/2005 - 31/12/2006 OCAPI - Ontsluiting van CGN annotatie voor portabiliteit naar nieuwe informatiebronnen.  01/05/2005 - 31/12/2006 Lexicale en morfosyntactische ontwikkeling bij jonge kinderen met een cochleaire implantatie : een crosslinguïstisch onderzoek van het Nederlands en het Hebreeuws.  01/01/2005 - 31/12/2008 Ondertiteling van Nederlandstalige televisieprogramma's in Vlaanderen: een ontvangergericht onderzoek naar doelstellingen en wenselijkheid.  01/01/2005 - 31/12/2006 Het verband tussen impliciete segmentatiepatronen en de ontwikkeling van expliciete segmentatie, lees- en spelvaardigheden.  01/10/2004 - 20/11/2007 Een constructivistische analyse van 'fillers' in Nederlandse kindertaal.  01/10/2004 - 30/09/2007 Syntactische aspecten van taalontwikkelingsstoornissen : de verwerving van determineerders.  01/10/2004 - 30/09/2007 Semi-supervised leertechnieken voor Informatie Extractie.  01/10/2004 - 31/12/2005 Databank van veertiende-eeuwse niet-lineaire Nederlandse teksten. Opbouw en linguïstisch onderzoek.  01/01/2004 - 31/12/2007 Situationele factoren bij de productie van geflecteerde woordvormen: een psycholinguïstische en computationele benadering.  01/01/2004 - 31/12/2007 Pattern Analysis, Statistical Modelling and Computational Learning (PASCAL).  01/12/2003 - 29/02/2008 Tijd en subjectiviteit: een cognitief en vergelijkend onderzoek naar het conceptuele statuut van aspectuele en tempus-categorieën in de grammatica  01/10/2003 - 30/09/2006 Heeft een step op de maan wielen? Semantische activatie bij het lezen van interlinguale homografen.  01/10/2003 - 31/12/2005 Reductieverschijnselen in de hedendaagse standaardtaal in Vlaanderen en Nederland.  01/10/2003 - 30/09/2005 Het gebruik van heel grote tekstcorpora om automatisch structuur te vinden in natuurlijke taal.  01/10/2003 - 28/02/2005 Is de onset-rime structuur van belang in het impliciete en expliciete klankbewustzijn van jonge kinderen? Een cross-linguïstische studie bij Engelstalige en Nederlandstalige kleuters en beginnende lezers.  01/03/2003 - 31/12/2005 Zijn morfologische representaties in het mentale lexicon modaliteitsspecifiek of amodaal? Een benadering via gemaskerde cross-modale priming.  01/01/2003 - 31/12/2006 Textmining uit biologische tekst (BioMinT).  01/01/2003 - 31/03/2006 Semi-supervised leertechnieken voor Informatie Extractie.  01/01/2003 - 30/09/2004 FLaVoR: Flexible Large Vocabulary Recognition: Incorporatie van taalkundige kennisbronnen in een modulaire spraakherkennersarchitectuur  01/10/2002 - 30/09/2006 Functies van audiovisuele prosodie.  01/10/2002 - 30/09/2005 De verwerving van fonoactische en prosodische kennis bij kinderen : een empiristisch, inductief alternatief voor de huidige nativistische, deductieve benadering.  01/10/2002 - 30/09/2004 Multilingual subtitling of multimedia content (MUSA).  01/09/2002 - 28/02/2005 Machine learning technieken voor datamining en hun toepassingen.  01/01/2002 - 31/12/2006 De interactie tussen fonologie en orthografie bij het proces van visuele woordherkenning: afhankelijkheid leidt tot eenheid?  01/01/2002 - 31/12/2005 OntoBasis : extractie van ontologieën uit tekst.  01/01/2002 - 31/12/2005 Semaduct : combinatie van deductieve en inductieve technieken voor lexicale semantiek  01/01/2002 - 31/12/2005 Tonale dialecten in het Nederlands : structuur, perceptie en functie.  01/01/2002 - 31/12/2005 Incrementele semantische verwerking van zinnen: hoe komen we tot specifieke interpretaties?  01/10/2001 - 30/09/2004 Psycholinguïstiek : verwerkings- en verwervingsprocessen van lezen en spellen.  01/01/2001 - 31/12/2005 Psycholinguïstiek: verwerkings- en verwervingsprocessen van lezen en spellen.  01/01/2001 - 31/12/2005 Taalverwerving bij jonge kinderen met een cochleaire implantatie : een longitudinaal effectenonderzoek van hun auditieve, spraak- en taalontwikkeling.  01/01/2001 - 31/12/2004 Tekstanalyse en zelflerende systemen voor prosodie.  01/01/2001 - 31/12/2004 Een computationeel psycholinguïstische benadering van primaire taalverwerving.  01/10/2000 - 30/09/2010 Atranos : automatische transcriptie en normalisatie van spraak  01/10/2000 - 30/09/2004 Wetenschappelijke onderzoeksgemeenschap computerlinguistiek, taal- en spraaktechnologie.  01/01/2000 - 31/12/2004 Vlaamse luik van het project Corpus gesproken Nederlands.  01/06/1998 - 30/11/2003 Computationele psycholinguistiek : natuurlijke en artificiele taalverwerving en -verwerking.  01/01/1998 - 31/12/2003

Inhoudsverantwoordelijke(n): eCampus